Posts

ИЗВЕСТУВАЊЕ ПОВРЗАНО СО КОВИД-19

Фондот за иновации и технолошки развој (ФИТР) како општествено одговорна институција грижејќи се за своите вработени, корисниците и граѓаните постапува по дадените препораки во согласност со мерките и активности за превенција од ширењето на корона вирусот од страна на Владата на Република Северна Македонија.

Во услови на засилени мерки за превенција Ве известуваме дека Фондот воведува нов времен режим на работа со странки. Ве молиме сите што имаат потреба за контакт со Фондот или имаат барања/прашања да ги користат нашите електронски сервиси  – веб страната www.fitr.mk,  пишете ни Info@fitr.mk или контактирајте нѐ преку социјалните медиуми:

Фејсбук: https://www.facebook.com/fondzainovacii

Инстаграм: https://www.instagram.com/fondzainovacii

Твитер: https://twitter.com/InFondMK

 

Нашите вработени Ви стојат на располагање и може директно да не контактирате секој работен ден од 08:30 до 16:30 часот на следните телефони:

 

Инфо број на ФИТР:

02 314 5258

 

За прашања директно поврзани со:

 

Мониторинг:

Никола Клопчевски – nikola.klopcevski@fitr.mk , 072 314648

 

Тековни повици:

За јавниот повик „О2 предизвик 2“ – Валентина Димитриевска, 071 393 857, valentina.dimitrievska@fitr.mk

За јавен повик „Предизвик за млади истражувачи 3“  – Катарина Кречева, 072 314 636, katarina.kreceva@fitr.mk

 

Финансии:

Илинка Палчевска Делева – ilinka.deleva@fitr.mk, 070 409 579

 

Правна служба:

Кристина Кучера – kristina.kuchera@fitr.mk, 077 615 774

 

Меѓународна соработка:

Тања Илијевска – tanja.ilijevska@fitr.mk, 071 372842

 

Предвидените работни состаноци кои не можат да се одложат, ќе бидат организирани преку видео-конференциска врска.

Ви благодариме на Вашето разбирање и поддршка во зачувување на јавното здравје и безбедност.

 

Со почит,

Фонд за иновации и технолошки развој

ФИТР препознаен како успешен модел – поднесена иницијатива да се преслика на регионално ниво

Фондот за иновации и технолошки развој е препознаен како успешен пример во студијата изготвена од Светскиот економски форум (ВЕФ) со предлог да се преслика и во другите земји од регионот. Анализата на ВЕФ во која се идентификуваат можностите и приоритети за идната Платформа за конкурентност и иновации на Западен Балкан беше претставена на лидерската средба во Тирана на која ресорни министри, директори и бизнисмени дебатираа за идната соработка и дефинирање на акцискиот план за имплементација на овој проект.

Министерката за финансии, Нина Ангеловска и директорот на ФИТР, Јован Деспотовски на средбата поднесоа конкретен предлог за основање на регионален Фонд за иновации кој ќе има за цел да привлече поголем прилив на странски капитал и зголемена конкурентност на регионот.

Деспотовски и Ангеловска на регионална конференција во Тирана 2

“Инициравме креирање на регионален Фонд за иновации со кој ќе се искористи потенцијалот на регионалниот пазар од 17 милиони луѓе, а не само на фрагментираните пазари. Ние имаме инвестициско портфолио од околу 65 милиони евра. Над 340 компании веќе користат средства за иновации и технолошки развој. Сите овие бројки и резултати се препознаени и од меѓународните партнери. Целта е моделот што веќе функционира во Северна Македонија, кој, исто така постои и во Србија, да се подигне на едно повисоко ниво,“ нагласи Деспотовски.  

Целта на регионалниот фонд е зајакнување на прекуграничната соработка и поттикнување на инвестиции во приватниот сектор и иновациите, како и отворање на нови можности за финансирање на бизнис проекти во регионот. Исто така целта е да се отвори поголем пазар и можности за пристап до таленти, со што би се придонело и кон намалување на проблемот со одлив на мозоци.

Предлогот доби поддршка и од претставниците на бизнис заедницата и од делегациите на 6те земји од Западниот Балкан кои се вклучени во проектот. Сите ја нагласија потребата од користење и унапредување на веќе постоечки успешни модели со цел забрзан раст и развој на регионот и предностите на регионалната соработка.

И министерката Ангеловска нагласи дека е многу важно што во оваа иницијатива за зголемување на конкурентноста на регионот и пробив на домашните компании на глобалниот пазар ќе бидат вклучени и јавниот и приватниот сектор.

2Деспотовски и Ангеловска на регионална конференција во Тирана 3

“Со здружени напори треба да ги адресираме проблемите со кои се соочуваат сите земји во регионот како – јазот во потребните вештини, особено критичко размислување и претприемништво, одливот на таленти, олеснување на административните процедури. Преку креирање на екосистеми во кои ќе се развиваат компаниите и стартапите ќе прераснат во успешна приказна, ќе може да изградиме конкурентна економија, на национално, но и регионално ниво,“ изјави Ангеловска.

Инаку ова е прва иницијативата на Светскиот економски форум за земјите од Западен Балкан, што има за цел да се развие платформа – бизнис акцелератор кој ќе придонесе до придонесе за забрзување на иновациите и конкурентноста во регионот и поголема соработка на економски план. Според нив, трансформативно претприемништво, трпеливо инвестирање, нови пазари и предвидувања со конкретни препораки за акција се четирите приоритети на идниот акцелератор за конкурентност и иновации на Западен Балкан кој е во почетна фаза.

ФИТР воведува нов механизам за поддршка на млади талентирани деца

Фонд за иновации и технолошки развој организираше консултативна дебата за новиот механизам за финансиска поддршка на младите креативци. ФИТР подготви  „Правилник за финансиска поддршка на научно-технолошката извонредност и претприемништвото кај учениците и младите“ – нацрт документ кој има за цел да ги утврди правилата според кои ќе се доделува финансиска и техничка помош на талентирани деца и нивните ментори. Претставници на повеќе образовни институции и граѓански здруженија кои учествуваат на дебатата го оценија овој чекор како позитивен дополнувајќи го со свои сугестии и коментари кои ќе бидат земени во финализирањето на правилникот.

Целта на воспоставувањето на новата мерка е отворање на дополнителни можности за финансирање на младите креативци при што ќе бидат опфатени сите фази, од идентификување на нивниот потенцијал и можности, подготовка за учество на меѓународни натпревари и финансиска поддршка.

Консултативна средба во ФИТР за поддршка на талентирани деца 2

Оваа мерка е наменета за сите образовни установи и здруженија кои спроведуваат активности за поддршка на талентирани ученици и студенти или работат на развој на претприемачки способности кај младите.

“Наша должност како општество е да се грижиме за најталентираните и најспособните, но и на сите да им овозможиме еднаков и фер пристап до поддршка за да ги реализираат сопствените потенцијали. Оваа мерка има за цел намалување на одливот на мозоци и унапредување на вештините на талентираните деца потребни за нивно вклучување и лидерство во иновативните и технолошки напредни индустрии. Ова е процес со кој вистински и конкретно ќе вложиме во иднината на оваа држава. Бидејќи вложување во младите е вложување во нашата иднина “, посочи Јован Деспотовски, директор на Фондот за иновации и технолошки развој.

Инаку со овој механизам поддршката за научно-технолошка извонредност и претприемништво кај учениците и младите ќе се доделува во вид на грант во износ од минимум 30.000 (триесет илјади) денари до максимум 600.000 (шестотини илјади) денари. Грантот може да го покрива целиот износ на потребното финансирање за предвидените активности. Кофинансирањето обезбедено од други извори, ќе се земе во предвид при бодувањето на апликациите.

Нацрт документот во следните 15 дена ќе биде објавен и на веб страната на Фондот (www.fitr.mk) со цел и пошироката јавност да се вклучи со конструктивни коментари и сугестии. Финалната верзија на документот потоа ќе биде доставена до Владата на Република Северна Македонија.

Консултативна средба во ФИТР за поддршка на талентирани деца 3

Инаку оваа мерка е дел од пошироката иницијатива на ФИТР од почетокот на 2019 за креирање на т.н. „Фонд за млади умови“- системско решение со кое државата во иднина ќе вложува во развивање и поддршка на таленти кај младите. Во рамките на овој Фонд веќе се интегрирани програмите „Џуниор Ачивмент“, UPSHIFT и Предизвик за млади истражувачи, наменети за ученици од основно и средно.

ФИТР само во изминатата година има инвестирано околу 20 милиони денари во реализација на програми наменети за млади и деца од различни возрасти, со цел поттикнување на нивното критичко размислување и иновативност. Преку програмите на Фондот до сега се поддржани 54 средни и основни училишта со над 500 вклучени ученици и ментори.

ФИТР инвестира 2,2 милиони евра во технолошки развој за 33 компании кои аплицираа по скратена постапка на инструментот за технолошки развој

Триесет и три компании кои аплицираа по скратена постапка на Јавниот повик за кофинансирани грантови за технолошки развој на ФИТР ќе добијат 2.2 милиони евра, додека самите ќе вложат околу 5 милиони свои средства.

Вкупниот обем на инвестиции кај овие проекти е над 7 милиони евра, а со овој повик Владата обезбедува до 30%, додека останатите 70 % се влог на компаниите.

Компаниите од Фондот побаруваат 2,2 милиони евра максимален износ што е 73% од вкупниот буџет наменет за овој повик кој во рамките на скратената постапка изнесува 3 милиони евра.

Овој повик е наменет за финансиска поддршка за технолошки развој на претпријатија и приватни здравствени установи („ПЗУ“), меѓу другото за набавка на опрема, воведување нови производствени линии, подготовка и спроведување на активности за подобрување на енергетската ефикасност и сл.

Сите овие проекти имаат за цел воведување на нови технологии во работењето со што се зголемува конурентноста на домашните компании.

Поддржаните проекти со кои овие компании сакаат да го унапредат нивото на технолошки развој се од 15 области од кои доминантно во секторот, трговија и продажба, како и маркетинг, образование, земјоделие, градежништво, енергетика, угостителство и медицина.

Најголем дел од нив се мали (19) и микро (10) претпријатија,  додека останатите се средни (4). Овие компании се од 13 града, од кои во најголем дел од Скопје, Тетово, Прилеп, Битола, Виница и Гевгелија.

За останатите компании кои аплицираа на овој повик, а за кои Комитетот за одобрување на инвестиции смета дека сеуште не се подготвени за финансирање имаат можност да одговорат на доставените коментари и препораки од КОИ. За оние кои ќе ја искористат таа можност Комитетот повторно ќе ги разгледа нивните аргументи по што ќе донесе конечна одлука. Оваа новина на Фондот за двонасочна комуникација има за цел подобрување на комуникацијата со апликантите, транспарентност и подобрени услуги.

На повикот по скратена постапка аплицираа 45 компании, а таа беше воведена со цел олеснета процедура за апликантите кои ја поминале фазата на административна проверка и претселекција, но не биле избрани за кофинансирање. (http://www.fitr.mk/wp-content/uploads/2020/02/Tabela-Tehnoloshki-razvoj_01.pdf)

Инаку поради големиот интерес, на барање на домашните компании, Фондот го продолжи рокот за аплицирање за јавниот повик за технолошки развој по редовна постапка до 10 февруари 2020 година (до 23:59 часот).

Повеќе информации за повикот и начинот на аплицирање на http://www.fitr.mk/tehnoloshki-razvoj/

На барање на компаниите продолжен рокот за аплицирање на јавниот повик за технолошки развој

Поради голем интерес и на барање на домашните компании, рокот за аплицирање по редовна постапка за јавниот повик за кофинансирани грантови за технолошки развој е продолжен до 10 февруари 2020 година (до 23:59 часот).

Вкупниот буџет за повикот изнесува шест милиони евра од кој три милиони се наменети за аплицирање по редовна постапка. Преку овој инструмент се обезбедува финансиска поддршка до 30 отсто во максимален износ од 10 милиони денари, а останатите 70 отсто се учество на компаниите.

Инструментот е наменет за финансиска поддршка за технолошки развој на претпријатија и приватни здравствени установи („ПЗУ“), меѓу другото за набавка на опрема, воведување нови производствени линии, подготовка и спроведување на активности за подобрување на енергетската ефикасност и сл.

Во периодот до истекување на рокот за аплицирање, за домашните компании ФИТР обезбедува користење на бесплатна советодавна поддршка и техничка помош.

Дополнително, со цел информирање за деталите од повикот, условите и можностите за аплицирање, активни се информативни сесии во Скопје и низ градовите во државата, организирани во соработка со стопанските комори и други организации.

Повеќе информации за повикот и начинот на аплицирање на http://www.fitr.mk/tehnoloshki-razvoj/

Вицепремиерката Царовска и Владиниот економски тим на средба со Советот на странски инвеститори

Заменичката на Претседателот на Владата задолжена за економски прашања, Мила Царовска, заедно со министрите за странски инвестиции Зорица Апостолска, д-р Елвин Хасан и д-р Бардуљ Даути, директорите на дирекцијата за технолошко индустриски развојни зони Александар Младеновски, на Агенцијата за странски инвестиции и промоција на извозот Арбен Вила, на Фондот за иновации и технолошки развој, Јован Деспотовски, претставници од Министерството за финансии, Управата за јавни приходи, Царинската управа и други органи на државната управа, остварија средба со претставници на компании-членки на Советот на странски инвеститори при Стопанската комора на Македонија.

Вицепремиерката Царовска посочи дека на оваа средба ќе биде презентирана анализа на реализирани барања и предлози од „Белата книга 2018“ на Советот на странски инвеститори, а воедно ќе се дискутира со претставниците на странските компании за предизвиците со кои се соочуваат во секојдневното работење и за решенија како тие предизвици да се надминат.

„Ние како Влада ги анализиравме сите предлози доставени од Советот на странски инвеститори, направивме пресек и на овој состанок ќе дискутираме што е направено, а што останува како предизвик да се реализира. Сега ја анализиравме „Белата книга“ на Советот, онаа што ја издадоа во 2018 година и сме на добра стартна позиција, бидејќи Владата и другите државни органи веќе имааат реализирано околу 10% од нивните барања, а околу 60% се во процедура. Голем дел од барањата и предлозите се поврзани со законска регулатива што е дел од трудовото законодавство, здравје и безбедност на работа и новиот Закон за работни односи, којшто го создававме заедно со стопанските комори и голем дел од барањата во Белата книга, веќе се имплементирани во новото законско решение. Очекуваме по составот на новата Влада, Законот за работни односи да биде ставен во Парламентот на усвојување“, потенцираше вицепремиерката Царовска.

Претседателот на Советот на странски инвеститори и генерален директор на ЕВН, Штефан Петер, посочи дека состанокот со вицепремиерката и владиниот тим се одржува во вистинско време и дава импулс дека и покрај тоа што се наоѓаме во предизборен период, стопанството треба да продолжи да работи и да се развива со предвидената динамика.

„Овој состанок е мошне важен за Советот на странски инвеститори и доаѓа во вистинско време, зашто сите го почитуваме Пржинскиот договор и Парламентот ќе почне со пауза, но глобалната економија, економијата во Северна Македонија не се на пауза и бизнис секторот не запира. Затоа сум благодарен што на оваа средба може да дискутираме за економските реформи што се неопходни, а што се прикажани во нашата Бела книга од 2018. Ги повикувам сите мои колеги, претставници на домашни и странски компании, да не чекаат со носењето одлуки, да не чекаат да завршат изборите, туку да дејствуваат сега. Бизнисот мора да функционира и да се развива“, потенцираше Петер.

Одговорајќи на новинарско прашање, претседателот на Советот на странски инвеститори рече дека два главни предизвици кои стојат пред Владата и компаниите во наредниот период се царинските давачки и миграцијата на работната сила во други земји. Надминувањето на овие два предизвици се можни само доколку постои тесна соработка помеѓу Владата, државните органи и бизнисот, заклучи Петер.

Вицепремиерката Царовска посочи дека активно се работи на мерки со кои ќе се зголемува вработливоста на невработените лица во Северна Македонија, со цел на усогласување на побарувачката и понудата на пазарот на трудот и натамошно намалување на стапката на невработеност, но и повисока продуктивност и конкурентност на компаниите од земјата.

„Токму затоа и претходно како Министер за труд и социјална политика и сега како Вицепремиерка за економски прашања, работам на усогласување на понудата и побарувачката на пазарот на труд и тоа се гледа преку инвестициите во оперативните мерки за вработувања коишто се ад-хок усогласувања на потребите на пазарот за труд за брзо преквалификување и доквалификување на работната сила, но исто така работиме и со Министерството за обраование и наука и нашите меѓународни партнери и бизнис секторот за воспоставување на системско решение за образование во техничките и стручните училишта усогласено со современите потреби на бизнис секторот“, потенцираше вицепремиерката за економски прашања

Поддржуваме поголема продуктивност и конкурентност на малите и средни претпријатија – Вицепремиерката Царовска и директорот Деспотовски во посета на Фејдом

Заменичката на претседателот на Владата задолжена за економски прашања, Мила Царовска и директорот на Фондот за иновации и технолошки развој, Јован Деспотовски, ја посетија компанијата Фејдом, една од компаниите-корисници на кофинансирани грантови за поддршка на иновации.

Вицепремиерката Царовска посочи дека во изминатите две и пол години Фондот за иновации и технолошки развој значително го зголемил опфатот на компаниите коишто се поддржани. Ако во 2017 година во портфолиото на Фондот биле само триесетина компании со вкупна поддршка од околу 1 милион евра, во моментов се поддржани 314 микро, мали и средни компании, а проектите кои се во реализација се со вредност од 57 милиони евра, што значи дека поддршката од ФИТР кон компаниите преку мерките од Планот за економски раст е многукратно зголемена.

„Микро, малите и средни компании се двигател на економскиот раст и преку Фондот за иновации и технолошки развој и други инструменти, државата треба да продолжи да го поддржува нивниот развој. Важно е дека се поддржуваат компании на целата територија, односно во повеќе општини и во различни сектори. Со силна и посветена работа како Влада изминатите две и пол години направивме економски пресврт. Од бруто домашен производ кој што беше – 1,8 %, постигнавме просечна вредност на раст на БДП од 3,6% во 2019 година. Компаниите и работниците веќе ги чувствуваат нашите одговорни политики и мерки. Минималната плата е зголемена за 60% и изнесува 14.500 денари, а просечната плата исплатена во ноември 2019 изнесува 25.787 денари. Навистина ми е драго што Фејдом е една од компаниите што знае да го цени трудот на вработените и просечната плата којашто ја исплаќа е околу 29.000 денари, што е над државниот просек“, нагласи вицепремиерката Царовска.

Директорот на Фондот за иновации и технолошки развој Деспотовски рече дека компанијата Фејдом досега е помогната од државата со 9,6 милиони денари, нивниот проект започна да се спроведува во 2018 година, а истиот е со времетраење од 24 месеци. Toj потсети дека анализата што ФИТР ја направи минатата година за компаниите кои се поддржани од Фондот покажува просечен раст на приходите на поддржаните компании од 50%, просечен раст на добивката од 60%, просечен раст на платите од 40% и раст на вработувањата од 27%.

„Фирмата Фејдом ангажира околу 100 луѓе. Вицепремиерката спомена дека просечните плати во компанијата се веќе 20-ина проценти над националниот просек. Ќе споменам уште еден податок: во сите овие 314 компании што ги финансираме, ангажирани се нови над 1500 лица коишто земаат просечни плати од 60-70% над националниот просек, и тоа со реални инвестиции, со реално производство, со реални луѓе. Гледаме од денешниот пример, со инвестиција во реорганизација на самиот процес на производство, рокот на испорака е скратен значително и со тоа, компанијата ја зголемува конкурентноста на меѓународниот пазар. Дека не инвестираме во фирми коишто остануваат само во Македонија, се гледа по Фејдом кои освојуваат и меѓународни дизајнерски награди, во 2019 и во 2020 година во Сојузна Република Германија. Оваа компанија со поддршката што ја добива од државата успева да добие врвна дизајнерска награда во Германија со што се дополнува вредноста на брендот и се зголемува додадената вредност што понатаму останува во економијата“, потенцираше Деспостовски.

Основачот на компанијата Фејдом, Зоран Радоњанин, изрази благодарност до Владата и Фондот за иновации за поддршката во реализација на нивниот проект, наречен „0-48“, со којшто се зголемува продуктивноста на компанијата и секое порачано парче мебел се изработува во рок од 48 часа.

„Инвестиравме во нова ЦНЦ машини за кроење на дрвените плочи и текстил и правиме комплетна реорганизација на производствениот процес, со што времето на испорака од 15-30 дена, ќе можеме да го скусиме на само 48 часа. Првите проби покажуваат дека сме кон крајот на процесот, во март 2020 година ќе почнеме со дневна имплементација на реорганизираното производство, а до крајот на 2020 очекуваме потполна реализација, што ќе биде нова можност за развој и на Фејдом и можност за нашите клиенти“, кажа директорот на Фејдом, Радоњанин.

ЗПВРСМ Царовска и ДФИТР Деспотовски во посета на Фејдом 2

Деспотовски: Направивме целосен пресврт во економската политика со фокус на домашните компании

Директорот на Фондот за иновации и технолошки развој (ФИТР), Јован Деспотовски беше во посетата на компанијата “Нетам“ во рамки на кампањата “Создаваме успешни приказни“ која Фондот ја стартуваше со цел презентација на резултатите и ефектите од финансиската поддршка на домашните компании преку своите инструменти.

Оваа текстилна компанија од н.м. Марино, во близина на Скопје, работи на спроведување на проектот „Изработка на изолациони градежни материјали од текстилен отпад“ преку кој се собира, рециклира и преработува текстилниот отпад и се изработуваат производи како изолациони панели, ролни, геотекстил и други изолациски материјали кои потоа се употребуваат во градежништвото. Преку иновативниот пристап на преработка и пренамена на отпадот со овој проект се намалуваат и количините на текстилен отпад кој завршува на депониите со што се дава значителен придонес кон зачувувањето на животната средина заради неговата неразградливост и штетните последици од негово согорување или складирање.

ДФИТР Деспотовски во посета на компанијата „Нетам“ 2

„Овде гледаме дека се работи за конкретни резултати од конкретни мерки. Она што ме радува е дека покрај ефектите за економијата проектите кои имаат финансиска поддршка од Фондот имаат и друга додадена вредност. Проектот на Нетам е пример како може еден горлив проблем, како овој со отпадот, да добие додадена еколошка вредност и е доказ дека вложувањето и поддршката на домашните компании, преку инструментите на Фондот создава успешни приказни и проекти. Ако ги сумираме резултатите од изминативе две и пол години навистина можеме да зборуваме за пресврт. Оваа компанија е една од 314 кои се финансирани преку инструментите на Фондот со што значително е зголемен опфатот на поддржани домашни. Ако во 2017 година во портфолиото на Фондот имаше само триесетина компании со вкупна поддршка од околу 1 милион евра, во моментов зборуваме за проекти се со вредност од 57 милиони евра, што значи дека поддршката од ФИТР кон компаниите е зголемена за над 50 пати,“ изјави Деспотовски.

„Нетам“ воведе нова производна линија која е дело на развојниот тим компанијата, со примена на иновативен пристап во процесот на преработка на текстилниот отпад и производтво на нови производи наменети за продажба на домашниот и странските пазари.

“Станува збор за проект со вкупна вредност од 120.000 евра од кои 30 % се наш влог, а останатите 70% се поддршка од Фондот. Нашата главна цел беше да најдеме начин за рециклирање на отпадот кој се јавува од нашето производство. Само кај нас минимум 15 % од производството отпаѓа на отпаден материјал, кој е непогоден за понатамошна нормална употреба што претставува голем проблем и за нашата фабрика, но е и општествено значаен проблем. Морам да потенцирам дека немаше да успееме да го реализираме ова без поддршката од ФИТР. Нашиот производ треба да биде замена на изолационите материјали коишто се користат и се увезуваат од надвор. Реализацијата на овој проект ни е мотивација да работиме на развој и на други производи од текстилен отпад, но верувам дека ќе поттикнеме развој на еколошката свест при работењето и кај други компании“, изјави Драган Коцевски, директор на „Нетам“.

ДФИТР Деспотовски во посета на компанијата „Нетам“ 3

Инаку, оваа компанија која сега брои над 50 вработени, преку овој проект отвори и нови работни места со просечна плата над 30% во дејноста.

“После две и пол години водење силна и одговорна економска политика, граѓаните почнаа да ги чувствуваат придобивките и тоа преку зголемените плати, преку намалените трошоци, преку мерките за поврат на средства и преку помошта која ја обезбедивме за домашните компании. Како потврда на тоа се бројките кои велат дека само во третиот квартал на 2019 година невработеноста е намалена на рекордно ниски 17,1%, а направивме и економски пресврт: БДП од минус 1,8 за две и пол години достигна просечна вредност од 3,6%. Направивме целосен пресврт во економската политика со фокус на домашните компании,“ нагласи Деспотовски.